Το βιβλίο του Ηλία Βενέζη «Μικρασία, χαίρε» βρέθηκε μετά το θάνατό του μέσα σε φάκελο, με την ένδειξη «για το τυπογραφείο», και εκδόθηκε έναν χρόνο αργότερα, το 1974. Γράφει ο Ηλίας Βενέζης: «Τα κείμενα αυτού του βιβλίου πρωτοδημοσιευθήκανε στην εφημερίδα "Το Βήμα" στα 1972, στα 50 χρόνια της μικρασιατικής καταστροφής. Στα εφηβικά μου χρόνια η μοίρα μου ήταν να βρεθώ μες στην πύρινη ζώνη της καταστροφής εκείνης. Η ζωή μου συνδέθηκε με αυτά τα συμβάντα που σφράγισαν και τη μοίρα μου ως συγγραφέα: τα βασικά βιβλία μου έγιναν χρονικό και αφιέρωμα στο δράμα της Μικρασίας. Μισόν αιώνα από τότε, στο σύνορο της σιωπής, νόμισα χρέος μου να αναφερθώ και πάλι στην εποχή εκείνη, να αφηγηθώ ό,τι έζησα και ό,τι είναι ιστορία, να αναζητήσω άγνωστες ή λησμονημένες πράξεις. Η πρόθεσή μου ήταν να καταθέσω τη μαρτυρία μου για τα παιδιά μας. Για τα οποία αυτή η εποχή είναι πια μυθική...».
Ilias (or Elias) Venezis (Greek: Ηλίας Βενέζης) was a Greek writer.
He was born in 1904 in Ayvalık (Κυδωνίες) in Asia Minor and died in Athens in 1973. He wrote many books throughout his career as an author. His most famous book is Number 31328. Elias Venezis is not his real name, but his pen name. He is categorised among the writers of "the generation of the 30s" (=η γενιά του '30).
During the Asia Minor Catastrophe he was 18 years old and was conscripted to a labour battalion of the Turkish State. In his book The Number 31328 - The Book of Slavery he describes the 14 months of his life that he had spent in a concentration camp, forced to hard labour.
Ενα ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο για όσους ασχολούνται με την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδος. Το εθνική καταστροφή του 1922 μέσα από μικρά κείμενα του Ηλία Βενέζη ο οποίος όχι μόνο καταγράφει τις δικές του προσωπικές εντυπώσεις αλλά παράλληλα κάνει αναφορά σε μαρτυρίες αυτόπτων Ελλήνων και ξένων παραγόντων. Παράλληλα χωρίς φόβο και χωρίς πάθος, καταλογίζει ευθύνες για την εθνική αυτή καταστροφή
Το βιβλίο του Ηλία Βενέζη «Μικρασία, χαίρε» βρέθηκε το 1973 μετά το θάνατό του μέσα σε φάκελο, με την ένδειξη «για το τυπογραφείο», και εκδόθηκε έναν χρόνο αργότερα, το 1974. Γράφει ο Ηλίας Βενέζης: «Τα κείμενα αυτού του βιβλίου πρωτοδημοσιευθήκανε στην εφημερίδα "Το Βήμα" στα 1972, στα 50 χρόνια της μικρασιατικής καταστροφής.
Τα κείμενα αυτού του βιβλίου πρωτοδιαβάστηκαν από μένα στα 2025, στα 51 χρόνια της κυπριακής καταστροφής. 123 χρόνια μετά την μικρασιατική καταστροφή. Ενώ συνήθως είμαι αισιόδοξος πιστεύω ότι και η κυπριακή καταστροφή θα φτάσει τα 123 χρόνια.
Διαβάζοντας συμβάντα και στοιχεία από την μικρασιατική καταστροφή όπως την έζησε ο ίδιος ο Βενέζης βλέπω τα ίδια πράγματα με την κυπριακή. συνύπαρξη Τούρκων και Ελλήνων, εθνικιστικός διχασμός, ύβρις, πόλεμος, αιχμάλωτοι, πρόσφυγες, ανταλλαγή πληθυσμών, συνομιλίες.
Ένα άκρως ενδιαφέρον και συνάμα σπαραξικάρδιο βιβλίο. Ενώ από τη δεκαετία του πενήντα τα βιβλία του Βενέζη έβαλαν πλώρη για άλλες θάλασσες και γαιες αφιέρωσε το τελευταίο του βιβλίο σαν κύκνειο άσμα για τον τόπο που τον γέννησε την άλλοτε πολυπολιτισμική και πολυφωνική Μικρασία.
Με αυτό το βιβλίο έχω κι εγώ τελειώσει με τις αυτοτελείς εκδόσεις του Βενέζη. Με εξαίρεση φυσικά τον ογκόλιθο που λέγεται Εμμανουήλ Τσουδερός.
Έχω φυσικά να διαβάσω και την τρίτομη Ελληνική διάρκεια, η οποία αποτελείται από άρθρα, το ίδιο και Η "Κιβωτός" του Μικρασιατικού Ελληνισμού, άρθρα και γράμματα, την πρόσφατη έκδοση με Ανέκδοτα διηγήματα και ποιήματα του Βενέζη, καθώς και Το καΐκι του Θησείου που είναι ουσιαστικά διηγήματα που ξαναδιάβασα σε μια πιο παιδική έκδοση.
Με άλλα λόγια το εξάχρονο ταξίδι μου στο έργο του Ηλία Βενέζη φτάνει σιγά σιγά στο τέλος του.
Μικρασία χαίρε. Είναι αποχαιρετισμός. Είναι ίσως αυτό το τελευταίο σύγγραμμα του Ηλία Βενέζη. Και κάνει τους οφειλόμενους αποχαιρετισμούς. Αποχαιρετά ο ίδιος τον τόπο του. Το τόπο που τον γέννησε, που τον στιγμάτισε, που τον χάραξε, σημάδεψε, πλήγωσε, νοστάλγησε, έδιωξε, τράβηξε, έζησε, πέθανε. Αποχαιρετά γιατί φεύγει ο ίδιος. Αποχαιρετά γιατί έχει φύγει και η Μικρασία.
Το βιβλίο αυτό είναι μια συλλογή με κείμενα. Ο ίδιος ο συγγραφέας εξηγεί στο βιβλίο: Τα κείμενα αυτού του βιβλίου πρωτοδηµοσιευθήκανε στην εφημερίδα Το Βήμα στα 1972, στα πενήντα χρόνια της Μικρασιατικής καταστροφής. Στα εφηβικά μου χρόνια η μοίρα μου ήταν να βρεθώ μες στην πύρινη ζώνη της καταστροφής εκείνης. Η ζωή μου συνδέθηκε με αυτά τα συμβάντα που σφράγισαν και τη μοίρα μου ως συγγραφέα: τα βασικά βιβλία μου έγιναν χρονικό και αφιέρωμα στο δράμα της Μικρασίας. Μισόν αιώνα από τότε, στο σύνορο της σιωπής, νόμισα χρέος μου να αναφερθώ και πάλιν στην εποχή εκείνη, να αφηγηθώ ό,τι έζησα και ό,τι είναι ιστορία, να αναζητήσω άγνωστες ή λησμονημένες πράξεις. Η πρόθεσή μου ήταν να καταθέσω τη μαρτυρία μου για τα παιδιά μας, για τα οποία αύτη η εποχή είναι πια μυθική.
Αυτά με αφορμή τα 50 χρόνια από την καταστροφή. Το διαβάζω το 2022. 100 χρόνια μετά. Και ναι μπορεί σε κάποιες εκφάνσεις να φαντάζει μυθική εκείνη η εποχή, αλλά στην πραγματικότητα είναι τόσο κοντινή, τόσο αληθινή, τόσο υπαρκτή, είναι η ρόδα που κάνει στροφή, είναι ο κύκλος που στενεύει και κάνει λούπα.
Η συλλογή αυτών των κειμένων με την μορφή αυτού το βιβλίου βρέθηκε μετά το θάνατο του συγγραφέα, μέσα σε φάκελο, με την ένδειξη «Για το τυπογραφείο». Εκδόθηκε το 1974. Το 1974. Άλλη καταστροφή. Παρόμοιοι πρωταγωνιστές. Ο πόνος που ανακυκλώνεται αθεράπευτα.
Αποχαιρετά χωρίς απολογίες, χωρίς μεταμέλεια, χωρίς βαρίδια, μίσος, έχθρητα. Δεν έχει μνησικακία, αποστροφή. Καταστάλαξε ότι τα πάντα ήταν γραφτό να γίνουν, ήταν η μοίρα. Ήταν η ειμαρμένη. Ριζικό. Και ότι οι άνθρωποι έκαναν ότι μπορούσαν μέσα από την άγνοια και την ανάγκη επιβίωσης.
" Ποτέ το ύψος και ο βυθός δεν επιβεβαίωσαν με τόση ενάργεια πώς μπορεί να είναι η έκφραση της ίδιας ενότητας. Ποτέ άλλοτε δεν θαυμάσαμε τόσο τον όμοιό μας, ποτέ δεν το μισήσαμε τόσο".