What do you think?
Rate this book
پروژه تاریخ شفاهی ایران
مصاحبه با شاپور بختیار - پروژه تاریخ شفاهی ایران - دانشگاه هاروارد
شاپور بختیار (۱۲۹۳ - ۱۳۷۰)
معاون وزیر کار در کابینه دوم مصدق
رهبر جبهه ملی دوم
نخستوزیر (۱۳۵۷)
شش مارچ ۱۹۸۴
حومه پاریس - فرانسه
مصاحبهکننده ضیا صدقی
معاون وزیر کار در کابینه دوم مصدق
رهبر جبهه ملی دوم
نخستوزیر (۱۳۵۷)
شش مارچ ۱۹۸۴
حومه پاریس - فرانسه
مصاحبهکننده ضیا صدقی
Audiobook
First published March 6, 1984
4 people are currently reading
142 people want to read
About the author
پروژهی تاریخ شفاهی ایران
48 books17 followersپروژه تاریخ شفاهی ایران در پاییز ۱۹۸۱-۱۳۶۰ در مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه هاروارد آغاز شد. این پروژه برای پژوهشگرانی که در پی مطالعه تاریخ سیاسی ایران هستند، منابع مهمی را فراهم میآورد: روایتهای ۱۳۴ تن از بازیگران و تصمیمگیران اصلی وقایع مهم سیاسی ایران در دهههای ۱۳۰۰ تا ۱۳۶۰ با کسانی که از نزدیک شاهد این وقایع و تصمیمات بودهاند.
مجری این طرح حبیب لاجوردی و دستیار اصلی او در این پروژه ضیاء صدقی است و روند کلی کار، انجام مصاحبهها و ایجاد فهرست موضوعات (نمایه) به دست این دو انجام شده است. همچنین شاهرخ مسکوب، شهلا حائری و جان مژدهی انجام بعضی از مصاحبهها را به درخواست حبیب لاجوردی بر عهده داشتهاند. کار پیاده کردن مصاحبهها نیز بر عهده اما دلخانیان و شهین بصیری بوده است.
این پروژه ۸۹۶ ساعت از خاطراتی را ضبط کرده است که متعلقاند به نخستوزیران سابق، اعضای کلیدی کابینهها، بخشهای قانونگذاری، قضایی، رسانهها و بخش خصوصی؛ رهبران قبائل، احزاب سیاسی، گروهها مخالف، فرماندهان نیروهای مسلح، افسران ارشد سازمان امنیت (ساواک) و دیپلماتهای خارجی که نقشی مهم در سیاست ایران داشتهاند.
مصاحبهها بنا بر تمایل مصاحبهشونده به زبان فارسی و انگلیسی انجام شدهاند و از بین آنها ۱۲۳ روایت به زبان فارسی و ۱۳ روایت به زبان انگلیسی هستند. مدتزمان هریک از مصاحبهها از ۱ تا ۴۴ ساعت متغیر است. هر نوار ۶۰ دقیقه بوده و به طور میانگین در حدود ۲۱ صفحه فارسی مکتوب شده است. متن ۷۶۹ ساعت از مصاحبهها پیاده شده و بهشکل مکتوب درآمده است اما بعضی مصاحبهها مکتوب نشدهاند. ۶ روایت که معادل ۲۵ ساعت است تنها بهصورت صوتی وجود دارند.
برای هریک از روایتگران، هر یکساعت مصاحبه به همراه متن آن که بهصورت پیاپی شمارهگذاری شدهاند، یک واحد مجزا را تشکیل میدهد. همچنین هر نوار یا متن فهرست و نمایه منحصربهفردی دارند.
مجری این طرح حبیب لاجوردی و دستیار اصلی او در این پروژه ضیاء صدقی است و روند کلی کار، انجام مصاحبهها و ایجاد فهرست موضوعات (نمایه) به دست این دو انجام شده است. همچنین شاهرخ مسکوب، شهلا حائری و جان مژدهی انجام بعضی از مصاحبهها را به درخواست حبیب لاجوردی بر عهده داشتهاند. کار پیاده کردن مصاحبهها نیز بر عهده اما دلخانیان و شهین بصیری بوده است.
این پروژه ۸۹۶ ساعت از خاطراتی را ضبط کرده است که متعلقاند به نخستوزیران سابق، اعضای کلیدی کابینهها، بخشهای قانونگذاری، قضایی، رسانهها و بخش خصوصی؛ رهبران قبائل، احزاب سیاسی، گروهها مخالف، فرماندهان نیروهای مسلح، افسران ارشد سازمان امنیت (ساواک) و دیپلماتهای خارجی که نقشی مهم در سیاست ایران داشتهاند.
مصاحبهها بنا بر تمایل مصاحبهشونده به زبان فارسی و انگلیسی انجام شدهاند و از بین آنها ۱۲۳ روایت به زبان فارسی و ۱۳ روایت به زبان انگلیسی هستند. مدتزمان هریک از مصاحبهها از ۱ تا ۴۴ ساعت متغیر است. هر نوار ۶۰ دقیقه بوده و به طور میانگین در حدود ۲۱ صفحه فارسی مکتوب شده است. متن ۷۶۹ ساعت از مصاحبهها پیاده شده و بهشکل مکتوب درآمده است اما بعضی مصاحبهها مکتوب نشدهاند. ۶ روایت که معادل ۲۵ ساعت است تنها بهصورت صوتی وجود دارند.
برای هریک از روایتگران، هر یکساعت مصاحبه به همراه متن آن که بهصورت پیاپی شمارهگذاری شدهاند، یک واحد مجزا را تشکیل میدهد. همچنین هر نوار یا متن فهرست و نمایه منحصربهفردی دارند.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 12 of 12 reviews
December 30, 2022
تصویری که این گفتگو از بختیار به من میدهد، متاسفانه انسانی ناراحت، کینهجو، نه چندان روراست، دارای تناقض در گفتار و در حال تبرئه خویش - اگر نگوییم قهرمانسازی از خویش - است. یعنی در سراسر گفتگو تقریبا تمام کسانی را که با وی کار کردهاند از دم تیغ انتقاد و سپس اهانت و تحقیر میگذراند. گل سرسبد آقای سنجابی است که از هیچ توهینی در سراسر صحبتها بینصیب نمیمانند. برخی از این افراد و نهادها عبارتند از حزب توده، حسین مکی، بقایی، رهبران اتحادیههای کارگری (تقی فداکار، امیر کیوان، شمس صدری)، نخستوزیرانی که به قول وی در حد رییس دفتر هم نبودند (علا، اقبال، علم، شریفامامی)، مسعود حجازی، خنجی، متین دفتری، محمد نخشب و فروهر. حتی با اینکه خود را مصدقی اصیل میداند ولی بیشتر به نقد مصدق میپردازد و وی را فاقد شایستگی برای انجام فعالیت سندیکایی و رهبری حزبی میداند. همین نگاه را نه تنها در چند جا به ضیا صدقی هم دارد بلکه حتی اهمیتی هم برای شنونده قائل نیست و مدام به کتاب خودش ارجاع میدهد و فرض میکند مخاطب باید کلیتها را بداند و صرفا مصاحبه تبدیل به جزییاتی پراکنده میشود و به نظرم از جایی به بعد آقای صدقی هم چندان متمایل به پرسشهایی فراتر از سوالهای کلیتر نبودند و برخورد نامناسب از سوی آقای بختیار میتوانست محرک این مساله باشد.
سه مثال از مضحک بودن طرز فکر کسی که زمانی نخستوزیر مملکت بوده:
اول، در جایی میگوید سوسیال دموکراسی مدنظر من را مردم عقبمانده ایران نمیفهمیدند و وقتی صدقی میپرسد با چه پشتوانهای روی نخستوزیر شدن خودتان بدون مردم حساب میکردید میگوید با نیروی ایمان
دوم، وقتی صدقی میپرسد آیا دیدار شما با خمینی زمانی که نخستوزیر بودید نوعی اعتبار بخشیدن به وی نبود میگوید اشتباه است و من به عنوان یک ایرانی وطنپرست با وی دیدار کردم و نه نخستوزیر. برای تبرئه کردن خود در واقع به هر گزارهای سطحی متوسل میشود
سوم، میگوید شاه بزرگترین دشمنی و سختگیری را با امثال جبهه ملی و ملیگرایان داشت و اجازه نمی داد هیچ حزبی تشکیل شود و با حزب توده و یا روحانیون این قدر سختگیری نداشت. به همین دلیل است که مردم دو راه داشتند و یا جذب حزب توده میشدند یا به روحانیون میپیوستند
در کل، تصویری از یک انسان ناراحت و منزجر از اوضاع که سرنوشت تلخ و اسفناکی هم داشت برای من تکاندهنده بود.
سه مثال از مضحک بودن طرز فکر کسی که زمانی نخستوزیر مملکت بوده:
اول، در جایی میگوید سوسیال دموکراسی مدنظر من را مردم عقبمانده ایران نمیفهمیدند و وقتی صدقی میپرسد با چه پشتوانهای روی نخستوزیر شدن خودتان بدون مردم حساب میکردید میگوید با نیروی ایمان
دوم، وقتی صدقی میپرسد آیا دیدار شما با خمینی زمانی که نخستوزیر بودید نوعی اعتبار بخشیدن به وی نبود میگوید اشتباه است و من به عنوان یک ایرانی وطنپرست با وی دیدار کردم و نه نخستوزیر. برای تبرئه کردن خود در واقع به هر گزارهای سطحی متوسل میشود
سوم، میگوید شاه بزرگترین دشمنی و سختگیری را با امثال جبهه ملی و ملیگرایان داشت و اجازه نمی داد هیچ حزبی تشکیل شود و با حزب توده و یا روحانیون این قدر سختگیری نداشت. به همین دلیل است که مردم دو راه داشتند و یا جذب حزب توده میشدند یا به روحانیون میپیوستند
در کل، تصویری از یک انسان ناراحت و منزجر از اوضاع که سرنوشت تلخ و اسفناکی هم داشت برای من تکاندهنده بود.
December 23, 2022
پایان خوانش 1401.10.02
4 از 5
کاش گفتوگو بلندتر از این بود. ظاهرا بختیار فرصت گفتوگوی طولانیتری نداشتهاست. ولی در همین برنامه هم پاسخهای خوبی داشت. اگر بتوانم کتاب پرواز در ظلمت را هم پیدا کنم و بخوانم، تصویر بختیار کاملتر خواهد شد و البته حرفهای امثال بنیصدر هم باید شنید.
البته اینکه گروهی از یاران بختیار به سمت خمینی رفتند، اگر منطقی نگاه کنیم دلیل داشته، دلیلش بیستوپنج سال سرکوب جبههی ملی و گروههای غیرکمونیست و غیرمذهبی بوده... رجل سیاسیای در این جمع نبود. به قول خود بختیار سیوهفتسال اشتباه را در سیوهفت روز نمیتوانست جمعوجور کند.
البته بختیار سخن جالبی هم داشت و آن اینکه رهبری یا ضعف کارد و پنیر است. رهبر نباید سست باشد، بهویژه این را برای سنجابی بهکار بردهاست. ولی به نظر من برای شاه هم کاربرد دارد. بختیار دلایل اصلی انقلاب را در مسائل اجتماعی و افتصادی میدانست و این مطلب را در صفحههای آخر توضیح داد.
چند ویژگی بد مردم ایران از نگاه بختیار، بیانصافی و قانونگریزی و زورگویی یا زورشنوی است، ویژگیهایی که خودش هرگز نداشت، بیانصاف نبود، دستبوسی نکرد، زور نگفت، قانون را زیر پا نگذاشت و سرنوشت چنین کسی در چنان تنگنایی البته سقوط بود.
4 از 5
کاش گفتوگو بلندتر از این بود. ظاهرا بختیار فرصت گفتوگوی طولانیتری نداشتهاست. ولی در همین برنامه هم پاسخهای خوبی داشت. اگر بتوانم کتاب پرواز در ظلمت را هم پیدا کنم و بخوانم، تصویر بختیار کاملتر خواهد شد و البته حرفهای امثال بنیصدر هم باید شنید.
البته اینکه گروهی از یاران بختیار به سمت خمینی رفتند، اگر منطقی نگاه کنیم دلیل داشته، دلیلش بیستوپنج سال سرکوب جبههی ملی و گروههای غیرکمونیست و غیرمذهبی بوده... رجل سیاسیای در این جمع نبود. به قول خود بختیار سیوهفتسال اشتباه را در سیوهفت روز نمیتوانست جمعوجور کند.
البته بختیار سخن جالبی هم داشت و آن اینکه رهبری یا ضعف کارد و پنیر است. رهبر نباید سست باشد، بهویژه این را برای سنجابی بهکار بردهاست. ولی به نظر من برای شاه هم کاربرد دارد. بختیار دلایل اصلی انقلاب را در مسائل اجتماعی و افتصادی میدانست و این مطلب را در صفحههای آخر توضیح داد.
چند ویژگی بد مردم ایران از نگاه بختیار، بیانصافی و قانونگریزی و زورگویی یا زورشنوی است، ویژگیهایی که خودش هرگز نداشت، بیانصاف نبود، دستبوسی نکرد، زور نگفت، قانون را زیر پا نگذاشت و سرنوشت چنین کسی در چنان تنگنایی البته سقوط بود.
March 28, 2019
این کتاب در واقع متن پیادهشده مجموعه مصاحبههایی است که در چهارچوب پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد انجام شده بود. کتاب چیز جدیدی نداشت. جز دو نکته. اول اینکه به نظرم مصاحبهگر چندان بیطرفانه و حرفهای عمل نمیکرد. به نوعی با دکتر بختیار همدلی داشت. صرف همدلی البته بد نیست. اما در چهارچوب یک پروژه علمی به نظرم بهتر بود که حرفهایتر عمل میکرد. نکته دوم هم قطعهای از مصاحبه بود یکی از عجیبترین چیزهایی بود که از میشد از هر سیاستمداری شنید. در جایی مصاحبهگر از دکتر بختیار سوال میکند که در شرایطی که نه حمایت نیروهای انقلابی را داشتید، نه حمایت نیروهای مسلح را و نه حمایت نیروهای ملی را، با چه حسابی و با توجه به کدام نیروی سیاسی و اجتماعی نخستوزیری را پذیرفتید؟ پاسخ دکتر بختیار حقیقتا حیرتانگیز است! میگوید: با نیروی ایمان!
سیاست مدرن فهم سرشت قدرت سیاسی و رابطه بین نیروهاست. فهم توازن نیروهای سیاسی و تلاش برای استفاده بهینه از این توازن قواست. اساسا به همین دلیل است که فردی سیاستمدار میشد. سیاستمدار آن کسی است که این فهم و بصیرت را داشته باشد. «نیروی ایمان» دقیقا چه تاثیری در توازن قوا دارد؟ کسی که چنین صحبتی میکند و با توجه آن حتی پستنخستوزیری در زمان انقلاب را قبول میکند را تا چه حد میتوان سیاستمدار داست!؟
سیاست مدرن فهم سرشت قدرت سیاسی و رابطه بین نیروهاست. فهم توازن نیروهای سیاسی و تلاش برای استفاده بهینه از این توازن قواست. اساسا به همین دلیل است که فردی سیاستمدار میشد. سیاستمدار آن کسی است که این فهم و بصیرت را داشته باشد. «نیروی ایمان» دقیقا چه تاثیری در توازن قوا دارد؟ کسی که چنین صحبتی میکند و با توجه آن حتی پستنخستوزیری در زمان انقلاب را قبول میکند را تا چه حد میتوان سیاستمدار داست!؟
August 10, 2012
در تاریخ ۳۰-۷-۸۱ خواندم
Read
February 22, 2014بختيار 2 تا از مهمترين مشخصه هاي مردم ايران رو ميگه:
اول اينكه يا زور مي گن يا دوست دارن زور بالا سرشون باشه
دوم اينكه همه ميل به قانون گريزي دارند
اول اينكه يا زور مي گن يا دوست دارن زور بالا سرشون باشه
دوم اينكه همه ميل به قانون گريزي دارند
May 23, 2023
شاپور بختیار فیگور جالبیه تو تاریخ معاصر ایران.
March 4, 2019
من با شخصیت دکتر بختیار برای اولین بار توی این کتاب آشنا شدم و از این جهت ممنون نویسنده هستم ولی کیفیت مطالب متاسفانه به هیچ مناسب نبود و انگار گفتگوی دوستانه بین دونفره که ارجاعات ذهنیشون نیازی به واشکافی نداره.
Dr Bakhtiar is indeed an extraordinary figure in Irans modern history and as much as we read the less we understand about him. As much as i love his personality i hate his interview in this book. I dont recommend the book for beginner readers in modern history.
Dr Bakhtiar is indeed an extraordinary figure in Irans modern history and as much as we read the less we understand about him. As much as i love his personality i hate his interview in this book. I dont recommend the book for beginner readers in modern history.
September 20, 2024
یکی دو قسمت اولش بیشتر مربوط میشد به موضوعات و اتفاقاتی که برای من اصلا آشنا نبودن.
به نظرم آقای بختیار عصبانی میومدن موقع مصاحبه و باعث میشد فک کنم جانب انصاف رو نمیتونن رعایت کنن.
به نظرم آقای بختیار عصبانی میومدن موقع مصاحبه و باعث میشد فک کنم جانب انصاف رو نمیتونن رعایت کنن.
December 19, 2008
برگ مردي كه جمهوري اسلامي به نامردي كشتش
Want to read
December 15, 2012
December 27, 2012
نه مصاحبه و نه محتوا جنبه فنى نداشت.
November 27, 2013
کتاب دیگر خاطرات بختیار به نام "یکرنگی" چاپ فرانسه خیلی جذاب تره
Displaying 1 - 12 of 12 reviews