Konstantinos M. 's Reviews > Ο καπετάν Μιχάλης: Ελευθερία ή θάνατος

"Σα χορταριασμένου μελισσιού θροητό ακούγονταν (σ.σ.: η λύρα) τώρα μακριά μέσα στον ογρό σκοτεινιασμένον αγέρα, σα μούρμουρο αλαργινού πολύ βαθιού νερού, σαν ερωτικό παράπονο γυναίκας, μακριά, πίσω από τα βουνά, στην παραφρή της θάλασσας.
Για μπας κι ήταν η θάλασσα κι ακουμπούσε τα στήθια της στην άμμο και στέναζε; Για μπας κι ήταν μια φωνή πιο μυστική, πιο μαυλιστική, πέρα από τη ζωή, στον άλλον όχτο, γλυκιά, θλιμμένη, ερωτεμένη, και ξεκολνούσε την ψυχή απ' τη σάρκα; Μην ήταν ο ίδιος ο Θεός κρυμμένος μέσα στο ογρό σκοτάδι και μαύλιζε και καλνούσε και συντραβούσε, ξεθηκαρώνοντάς τη απαλά απ' το χώμα, την αιώνια αγαπημένη του, την ψυχή του ανθρώπου;"

Σκέφτομαι μέρες τώρα τι θα γράψω. Σκέφτομαι πως δεν πρέπει να φανώ υπερβολικός. Ποιος δίνει σημασία στις υπερβολικές κριτικές, άλλωστε; Αλλά, ανάθεμά με, αυτό είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα ποτέ μου!

Είναι η πρώτη μου γνωριμία με τον Καζαντζάκη, δεν ξέρω γιατί δεν είχα διαβάσει βιβλία του τόσα χρόνια. Κάπως με φόβιζε. Ίσως είχα την εντύπωση ότι θα είναι βαρύς για τα γούστα μου. Μα το βιβλίο, πέραν του γεγονότος ότι πρόκειται για λογοτεχνικό θησαυρό, με την κρητική ντοπιολαλιά να το πλημμυρίζει, με τον γλωσσοπλάστη Καζαντζάκη να δημιουργεί νέες λέξεις και λυρικές περιγραφές όπως και παρομοιώσεις που μοιραία μου έφεραν στο νου τον ίδιο τον Όμηρο, με τα πραγματολογικά στοιχεία που παρατίθενται απλόχερα να σε βάζουν μέσα στην Κρήτη του 19ου αιώνα, αυτό το βιβλίο λοιπόν, έχει μια πλοκή και μια αριστοτεχνική κορύφωση που σε κρατάει σε αγωνία μέχρι την τελευταία σειρά, της τελευταίας σελίδας!

Ανατροπές, μοιχεία, λαγνεία, ζήλια, βία, ανδρεία, μάχες σώμα με σώμα και μυαλό με μυαλό, αυτό το βιβλίο τα έχει όλα! Να πω την αλήθεια, έχω γενικά μια αλλεργία στην κρητική "μαγκιά" και ο πρόλογος του συγγραφέα όπως και οι πρώτες σελίδες του βιβλίου, με την πατριοσύνη, την αντρειοσύνη, τη γενναιότητα, πίσω και σας φάγαμε όλους, κάπως μου φάνηκαν, αλλά μια κουβέντα με τον καλό φίλο που μου το πρότεινε, έβαλε τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση: δεν έχουμε να κάνουμε εδώ με μαυροπουκαμισάδες κρητικούς του 21ου αιώνα που δεν θέλουν να κατέβουν από τα βουνά τους και ζουν ακόμη με το νόμο της βεντέτας, του ναβάρα και του χασισιού. Έχουμε να κάνουμε με πολεμιστές, με σκλαβωμένους γκιαούρηδες, με υπόδουλους ραγιάδες, που ζουν κάτω από το μαχαίρι και τη διάθεση του εκάστοτε Πασά. Έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που μία μόλις δεκαετία μετά, ξεσπιτώθηκαν από τη λεύτερη πια (αυτόνομη) πατρίδα τους και βοήθησαν τη Μακεδονία να μη λυγίσει κάτω από το μαχαίρι των κομιτατζήδων.

Πήρα εν τω μεταξύ τις τελευταίες εβδομάδες όσα βιβλία του Καζαντζάκη βρήκα στα παλαιοβιβλιοπωλεία που τριγυρνάω τελευταία και ανυπομονώ για τη συνέχεια. Ελπίζω να μην με απογοητεύσει! Αν είναι και η συνέχεια ίδια, να πω αυτό που σκεφτόμουν διαβάζοντας τον Καπετάν Μιχάλη: γιατί δεν πήρε Νόμπελ λογοτεχνίας αυτός ο άνθρωπος;

"Μα πότε, γερό-Καμπανάρο, γίνηκε ένα μεγάλο πράμα στον κόσμο με τόση σιγουράδα; Πότε η φρονιμάδα ξεσήκωσε τους ανθρώπους να παρατήσουν τα σπίτια τους και το χουζούρι τους και να πιάσουν τα βουνά, να ζητούν ελευτερία; Μα αυτό θα πει παλικαριά: να κινάς και να μην είσαι σίγουρος.
(...)
Πήρε κουράγιο, είδε πως όλο το μυστικό της αντριγιάς, δεν είναι να 'χεις θεόρατο και δυνατό κορμί, παρά να' χει η ψυχή σου τη δύναμη να παίρνει απόφαση. Μια αλογόμυγα που παίρνει απόφαση, μπορεί να βάλει κάτω ένα αναποφάσιστο βόδι. Ψυχή 'ναι η αντριγιά, δεν είναι κορμί."